Geschiedenis
Rijksmomument Sint Petrus' banden-kerk

 

De rooms-katholieke Sint Petrus’ banden-kerk aan het Kerkplein te Driebergen-Rijsenburg is in meerdere opzichten uniek in Nederland. Het is de enige kerk die gebouwd is in Empire-stijl. Samen met de in een halve cirkel gebouwde huizen op het Kerkplein vormt de kerk een unieke combinatie van profane en kerkelijke architectuur. De Haagse bouwmeester Adrianus Tollus tekende bijna twee eeuwen geleden voor dit Empire-ensemble.

 

Het kerkgebouw Sint Petrus’ banden heeft, hoewel niet groot van omvang, een bijzondere plaats in de Nederlandse architectuurgeschiedenis. Gebouwd in 1809/1810 dateert het gebouw uit de Napoleontische tijd. Het is daardoor een echt voorbeeld van de Empire-stijl. De bouw van de kerk is te danken aan het initiatief van de toenmalige bewoner van het huis Sparrendaal: Petrus Judocus van Oosthuyse, een zakenman van Belgische afkomst uit ’s-Gravenhage, die in 1800 de heerlijkheid Rijsenburg kocht en hierdoor zijn plannen voor de bouw van kerk en kerkplein kon verwezenlijken. Zelden zal de band tussen de belangrijke monumenten van een plaats zo nauw zijn als in Driebergen-Rijsenburg. Het jongste monument, de kerk, werd gesticht vanuit het oudste, de buitenplaats Sparrendaal.

 

De bouwgeschiedenis van de Sint Petrus’ banden-kerk kent daarna nog drie belangrijke periodes. In de periode 1875-1879 werd de kerk in de lengterichting flink vergroot, ongeveer tot achter het huidige altaar. Begin jaren vijftig van de vorige eeuw was het ruimtegebrek zo nijpend dat een ingrijpende verbouwing nodig was. De aanbouw uit 1879 werd afgebroken en vervangen door een tweebeukige dwarsbouw. Zo kreeg de kerk haar huidige vorm van een kruiskerk. De kerk is in de periode 1976-1978 ingrijpend gerestaureerd. Het interieur werd aangepast aan de veranderde liturgische inzichten.

 

Tussen juni en oktober 2002, bijna een kwart eeuw later, is het interieur grondig gerenoveerd, inclusief het schilderwerk en de geluidsinstallatie.  De liturgische ruimte heeft een verandering ondergaan. Het suppedaneum (altaarverhoog) vormt één geheel met het vroegere priesterkoor, zodat meer ruimte ontstaat voor vieringen en de kerk voor meerdere doeleinden te gebruiken is. In 2014 vond een grondige renovatie van de toren plaats.